Widokówki rozszyfrowane – cz. 2 – autobusy na wrocławskim Rynku

Widokówki przedstawiające plac Gołębi (zachodnią część Rynku) zastawiony ówczesnymi samochodami zawsze mi się bardzo podobały. Takich ujęć w mam kilkanaście, z różnych okresów, z różnych kątów, z różnymi pojazdami. Dla mnie to miejsce ma swoją magię. Mieszała się tutaj nowoczesność z tradycją okolicznych kamienic. Tętniło życie centrum dużego miasta, przewijało się sporo ludzi, a to powoduje, że w zasadzie na każdej z tych widokówek można znaleźć coś interesującego. Dzisiaj przyjrzymy się jednej z nich. Według mojej oceny powstała pomiędzy 1933, a 1938r. Fotograf stał w oknie na piętrze jednej z dwu kamienic – o numerze 16 albo 17. Obiektyw aparatu wycelowany został w kierunku widocznego na dalszym planie kościoła Św. Elżbiety (1), ale po lewej stronie objął jeszcze minimalny fragment powstałego w latach 1930-32 budynku Städtische Sparkasse (2), w którym mieści się obecnie BZWBK. Po stronie prawej zdjęcie zamyka widok Nowego Ratusza (3), który swoją funkcję pełni do dzisiaj, wzniesionego w latach 1860-1864 według projektu Friedricha Augusta Stülera na miejscu rozebranego Domu Płócienników. W głębi, przed masywnym gmachem kościoła widać wyraźnie kamienicę Pod Gryfami (4), którą w 1932 albo w 1933r. strawił pożar. Tutaj widać, że jej front aż świeci nowością na tle otaczających kamieniczek, więc jest to moment kiedy jej remont został już zakończony.

Nieco bliżej, po środku placu, stoi pomnik Fryderyka Wielkiego (5), króla Prus w latach 1740-1786. Za jego panowania państwo pruskie stało się jedną z najważniejszych monarchii i potęg ówczesnej Europy. Wykonany przez Augusta Kissa, ucznia słynnego Raucha, odlany w ludwisarni królewskiej, pomnik króla na koniu został przetransportowany na rynek 19 maja 1847 roku, gdzie został uroczyście odsłonięty po zakończeniu jarmarku wełny w dniu 27 czerwca 1847 r. Stanął na piaskowcowym postumencie miejscu rozebranej Wielkiej Wagi Miejskiej, a w uroczystościach odsłonięcia uczestniczył król Fryderyk Wilhelm IV.

Jest taka zasada, że jeżeli koń będący częścią pomnik jeźdźca ma uniesione dwie przednie nogi to jeździec zginął w walce, jeśli jedną z przednich nóg – zmarł z odniesionych w walce ran, jeśli zaś koń spoczywa na postumencie wszystkimi czterema kopytami to jeździec zmarł z przyczyn naturalnych. Koń Fryderyka ma dwa kopyta w górze, ale są to prawa przednia i lewa tylna noga. Ciekawe jak to interpretować? Pomnik, otoczony żeliwną, odlewaną barierą, zwany przez mieszkańców miasta Der alte Fritz [Stary Fryc], był częstym miejscem spotkań na bardzo podobnej zasadzie jak dziś umawiamy się „pod pręgierzem”. Jesienią 1944 roku został on przez oddział SS zdemontowany z postumentu, a następnie zakopany w lesie osobowickim. Po zakończeniu wojny został przez trzech mieszkańców Wrocławia (Jan Proszak, Juliusz Wolnik, Adam Martyński) sprzedany za sumę 260 tysięcy złotych do odlewni dzwonów Eugeniusza Woyczyńskiego. Z czasem wyszło jednak na jaw, że trzej panowie mieli sfałszowane pozwolenie na demontaż figury, a że sami byli pracownikami składnicy surowców wtórnych to po krótkim dochodzeniu odbył się proces zakończony wyrokami skazującymi.

Na widokówce dostrzec można kilka ciekawych scen z życia ówczesnego miasta. Po prawej, pod ścianą stacji benzynowej firmy OLEX, dwóch motocyklistów dokonuje przeglądu swojej maszyny wyposażonej w kosz dla pasażera. Kawałek dalej, za tylną ścianą budynku kasowego znajduje się duży parking dla jednośladów. Zadaszenie z blachy falistej wsparte na rurkowym stelażu nie wystarcza dla wszystkich chętnych i dlatego pod chmurką powstał jeszcze jeden stojak na rowery, które dla zabezpieczenia przed warunkami atmosferycznymi przykryto plandeką. Tuż obok pod białą płachtą stoi kolejny motor z koszem i obok jeszcze jeden.

Plac przed Nowym Ratuszem, pomiędzy stacją benzynową, a niewidocznym na zdjęciu pomnikiem Fryderyka Wilhelma III po prawej, wykorzystywany był jako miejsce odjazdu autobusów komunikacji podmiejskiej. Stąd między innymi wyruszały w trasę do autobusy będące własnością Breslau-Trebnitz-Prausnitzer Kleinbahn AG (późniejsza Wrocławska Kolej Dojazdowa) – firmy zajmującej się prowadzeniem ruchu i obsługą wąskotorowego połączenia z Wrocławia do Trzebnicy. Na zdjęciu widać pięć wozów oraz jedną doczepę (bez bagażnika dachowego), którą wykorzystywano do obsługi kursów porannych i popołudniowych.

Ostatni z wozów, który przyjechał, najwyraźniej doznał jakiejś awarii gdyż uniesiono mu jedną z pokryw silnika, a kucający obok kierowcy zastanawiają się nad sposobem naprawy. Oparta o tył sąsiedniego autobusu drabina najpewniej posłużyła im do wydobycia zgromadzonej na dachu części zamiennej. Odpięta przyczepa sugeruje, że jest to środek dnia, a nie szczyt przewozowy, który wymagałby umieszczenia bagażu na dachu.

Przed wozem stojącym najbardziej po prawej widać rozmawiających pięciu umundurowanych bileterów w czapkach z daszkami. Stanowili oni skład załogi każdego autobusu odjeżdżającego z tego przystanku, zresztą każdego autobusu, w którym prowadzona była sprzedaż biletów. W tramwajach było podobnie – obsadę stanowił prowadzący pojazd oraz bileter/konduktor właśnie.

W otwartych drzwiach pojazdu widać też kartki z godzinami odjazdów. Niestety nie było tutaj żadnego słupka, na którym takie informacje można byłoby umieścić więc do tego celu służyły okna w drzwiach wejściowych. Kierunek jazdy pokazywano za pomocą tablic umieszczanych nad przednim oknem bądź zawieszonych na burtach.

<< Widokówki rozszyfrowane, cz.1 – AWAG;

Widokówki rozszyfrowane, cz 3 – Most Pomorski >>

linia_1

 

Napisano Wpisy historyczne | Oznaczone jako: , , , , | 2 komentarze

2 Responses to Widokówki rozszyfrowane – cz. 2 – autobusy na wrocławskim Rynku

  1. […] << Widokówki rozszyfrowane cz. 2 – Autobusy na wrocławskim Rynku […]

  2. […] Widokówki rozszyfrowane, cz. 2. – autobusy na wrocławskim Rynku >> […]

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

  • Najnowsze wpisy

  • Archiwa

  • Licznik odwiedzin

    • 31
    • 26
    • 215
    • 1 766
    • 369 803