Wspominałem ostatnio, że chciałbym kilka słów napisać na temat sieci tramwajowych jakie można było przed II wojną spotkać na terenie Dolnego Śląska. Temat ten chodził mi po głowie już od jakiegoś czasu gdyż docierały od Was do mnie różne pytania na ten temat. Dlatego też postanowiłem sprawić im zadość. Jednakże na wstępie zaznaczyć muszę, że moja wiedza w tym temacie z pewnością nie jest tak dogłębna i pełna jak niejednego z Was. Chodzi o to, że piszecie do mnie z różnymi trudnymi i bardzo dociekliwymi pytaniami, na które nie zawsze jestem w stanie dać Wam odpowiedź. Dzisiejszy tekst także nią nie będzie. Ma inne zadanie, w moim odczuciu równie ważne. Chodzi o to, że sporo ludzi do dziś nie ma świadomości, że tramwaje swego czasu nie były tylko domeną Wrocławia, ale kursowały także po Wałbrzychu, Legnicy, Jeleniej Górze, a również po Zgorzelcu. Próbując tę niewiedzę zmienić, zachęcić Was do poszukiwania i zgłębiania tajemnic Dolnego Śląska starałem się dzisiaj przybliżyć choć podstawowe fakty z tego zakresu. Mam nadzieję, że mi się udało i w efekcie zasypiecie mnie mnóstwem kolejnych pytań, na które nie będę znał odpowiedzi, co motywować mnie będzie wyłącznie do dalszych ich poszukiwań 😀
Ze względu na obszerność tematu postanowiłem podzielić go na mniejsze części i w takiej formie Wam przekazywać od czasu do czasu. Dzisiaj zajmiemy się oczywiście Wałbrzychem.
W państwie, które według spisu z roku 1941 zamieszkiwało ponad 90 milionów mieszkańców wychodziło statystycznie, że jeden pojazd samochodowy przypada na niemal 70 mieszkańców. Dla porównania w Polsce, na koniec 2012r. pojazdów samochodowych zarejestrowanych było nie całe 19 milionów, co daje jeden pojazd na dwie osoby…
Z tego prostego porównania wynika jeden oczywisty wniosek. Społeczeństwo, aby się przemieszczać, realizować swoje podstawowe potrzeby społeczne (podróże do pracy), edukacyjne, towarzyskie czy jakiekolwiek inne, potrzebowało sprawnego narzędzia w tym celu. O ile podróże w zakresie międzymiastowym obsługiwały z powodzeniem DRG – Koleje Rzeszy, o tyle większe miasta były zmuszone poradzić sobie samodzielnie z tym problemem. I dlatego wraz z pojawieniem się i upowszechnieniem elektryczności (a czasem nawet przed tym faktem) ich włodarze podejmowali inicjatywy zmierzające do umożliwienia mieszkańcom komunikacji. Środkiem do tego celu była oczywiście budowa sprawnej i dobrze dopasowanej do potrzeb sieci komunikacyjnej. W pierwszym rzędzie były to tramwaje miejskie (czy gminne), później, wraz z upowszechnienem się pojazdów silnikowych także autobusy oraz trolejbusy. Rozwój sieci komunikacyjnej miasta był nie tylko odpowiedzią na jego potrzeby, co zresztą dość oczywiste, ale w głównej mierze stymulował także rozwój okolicy przez, którą przejeżdżał. Tak się dzieje i do dzisiaj, że tam gdzie komunikacja dociera, osiedla rozwijają się szybciej, więcej ludzi zaczyna tam mieszkać etc.
Waldenburg – Wałbrzych
Już w roku 1895 firma Kemar stworzyła projekt powiązania linią tramwajową Świdnicy (Schweidnitz) ze Świebodzicami (Freiburg) i Wałbrzychem (Waldenburg). Ponieważ w zasadzie linia ta na odcinku ze Świebodzic do Wałbrzycha dublowała państwową linię kolejową łączącą te dwa miasta projekt napotkał opór urzędników przy próbach realizacji. Ostatecznie plan ten zmodyfikowano, ale w wyniku braku koncesji na budowę, ostatecznie zarzucono. Te doświadczenia spowodowały, że władze miasta zmuszone były udzielić koncesji na budowę gminnej komunikacji tramwajowej firmie posiadającej poparcie władz prowincji. Firma ta, Niederschlesische Elektrizität- und Kleinbahn AG, której nazwę można przetłumaczyć jako Dolnośląska spółka akcyjna elekryfikacji i kolei lokalnych, rozpoczęła w związku z tym inwestycję dnia 1 lipca 1896r. Firma była właścicielem niewielkiej elektrowni znajdującej się w okolicy obecnego pl. Grunwaldzkiego, dawało to jej możliwość bezproblemowego zapewnienia stałego dopływu energii elektrycznej do sieci trakcyjnej.
Prace budowlane trwały łącznie około 2 lat, gdyż dopiero dnia 12 września 1898r. ruszył na trasę pierwszy skład wyjeżdżając z zajezdni zlokalizowanej w budynkach dzisiejszej stacji obsługi pojazdów na terenie Zakładu Energetycznego między dzisiejszymi ulicami: Wysockiego, Raciborską, a Sikorskiego. Wyjeżdżały stamtąd niemal nieprzerwanie do 1966r. kiedy to ten typ komunikacji miejskiej w mieście przeszedł definitywnie do lamusa. Po kolei jednak.