Pociąg specjalny Hitlera to temat na jedną, jak nie więcej książek. Pasjonował mnie od prawie 20 lat. Moje pierwsze próby zebrania informacji na ten temat, dość nieśmiałe, dość nieporadne, z dzisiejszej perspektywy wydają się mi nieco nawet śmieszne. Od tamtego czasu niestrudzenie poszukiwałem kolejnych informacji, detali i faktów. W efekcie obecnie dysponuję mnóstwem danych źródłowych, sporą liczbą fotografii dotąd niepublikowanych w Polsce, czy dokumentów z których można wyciągać bardzo ciekawe wnioski. Aby jednak przekaz był jasny, spójny i klarowny, postanowiłem poprawić także mój pierwszy wpis na temat pociągu Amerika jaki popełniłem na tej stronie. Usunąłem stamtąd wszystkie nieprawdziwe informacje na jego tego temat, które znalazły się tam ze względu na skromne źródła do jakich wtedy miałem dostęp. Dodałem wszystko co zostało przeze mnie sprawdzone, zweryfikowane i jest w 100% poprawne więc można ze spokojem stwierdzić, że jest to całkowicie nowy tekst. W związku z powyższym zanim zaczniecie czytać dzisiejszy wpis poniżej, sugerowałbym zapoznanie się z treścią poprzedniego artykułu, już po zmianach.
Wcześniejszy tekst o pociągu sztabowym Amerika
Jak wspomniałem, zgromadzony materiał archiwalny z pewnością pozwoliłby zapełnić mnóstwo kartek w całkiem grubej książce i nie sposób wszystkiego tutaj przytaczać. Myślę, że prędzej czy później przyjdzie czas na usystematyzowanie, uporządkowanie tej kompleksowej wiedzy. Długo się zastanawiałem jaki zakres tego materiału tutaj pokazać. Zabrawszy się za pisanie tekstu miałem zamiar zaprezentować historię trzech wagonów ze składu pociągu sztabowego Hitlera, jednakże po skomponowaniu treści tylko o dwóch najważniejszych okazało się, że jest to ponad 47 stron samego tekstu. Postanowiłem więc podzielić go na odrębne części, które tutaj będę prezentował. Mimo to jednak lojalnie ostrzegam: będzie długo i czasem nudno 🙂
Macie jednak okazję niektóre zdjęcia czy informacje zobaczyć po raz pierwszy. Były one znane do tej pory jedynie niezwykle wąskiemu gronu ludzi, z których część już niestety odeszła.
10 252 Bln – wagon sztabowy
Był to moim skromnym zdaniem najważniejszy wagon pociągu sztabowego Hitlera. Głownie dlatego, że to tutaj zapadały decyzje i wydawano rozkazy rzutujące swoimi efektami na całe narody. Na ich losy, na ich życie lub śmierć.
Pomysł na taki wagon, w którym znalazły by się narzędzia nie tylko do podejmowania decyzji (np. mapy, pokój konferencyjny) ale także narzędzia do przekuwania tych decyzji na konkretne rozkazy, a następnie wysyłania ich do odbiorców działających w terenie, powstał wraz z koncepcją Dienstzug 1937 – czyli pociągu przeznaczonego dla władz III Rzeszy. Okazało się bowiem, że ówcześnie wykorzystywana metoda podróżowania władz niemieckich, polegająca na doczepianiu posiadanych czterech wagonów salonowych (o numerach taborowych 10 201 Bln do 10 204 Bln) do pociągów rozkładowych nie spełniła oczekiwań. Było tak między innymi dlatego, że założone czasy przejazdu między stacjami nie były dotrzymywane przez nieplanowany wzrost wagi pociągu i niedostosowanie do tego środków trakcyjnych. Drugą kwestią było to, że wydawanie rozkazów, w sytuacjach nagłych, niespodziewanych, wymagających pilnej reakcji władz państwowych możliwe było tylko i wyłącznie w czasie planowych postojów takich pociągów. Wobec tego uznano, że najlepszym rozwiązaniem będzie zamówienie takiego składu specjalnego, w którym wszelkie narzędzia do komunikacji, nawet w trakcie jazdy, będą dostępne. Warto tu dodać na marginesie, że dokumentach archiwalnych znajduje się wzmianka, że planowanemu pociągowi dowództwa w przypadku mobilizacji nadano kryptonim Amerika. Pojawia się on tylko w dokumentach wojskowych na wypadek mobilizacji, ale nie był formalnie używany gdyż do września 1939r. nie było potrzeby użytkowania tego pociągu w takim charakterze.
Pierwsze dziewięć, spośród zamówionych pierwotnie trzynastu, wagonów dostarczone zostało 8 lipca 1937r. Ich pierwsze użycie miało miejsce w trakcie wielkich jesiennych manewrów Wehrmachtu gdzie tworzyły polową kwaterę dowództwa (z Hitlerem na pokładzie). Być może na podstawie tych doświadczeń postanowiono zamówić dodatkowy wagon, który ułatwiałby działanie pociągu jako kwatery polowej i przyspieszyłby wydawanie rozkazów.
Na polecenie kancelarii III Rzeszy 12 grudnia 1938r. koleje DR złożyły w zakładach Wegmann w Kassel zamówienie o numerze 03.966 / 59.017, wg którego należało zbudować za cenę 428 317 RM za sztukę dwa wagony sztabowe z częścią salonową, urządzeniami komunikacji, kajutą sypialną oraz pomieszczeniem ochrony. Każdy z nich miał mierzyć 24,3m i ważyć do 63,9t. Wagony te oznaczone zostały typem Sü-38, a ze względu na drobne różnice w wyposażeniu rozróżniano je jeszcze dodatkowym indeksem (a/b) na końcu numeru. Po wpisaniu na inwentarz kolei DR, które miały dbać o niego tak samo jak o pozostałe wagony pociągu sztabowego, oznakowano je numerami 10 252 Bln i 10 253 Bln. Pierwszy z nich przeznaczony był dla pociągu Hitlera, drugi dla pociągu H. Göringa (o kryptonimie Asien). Tutaj z oczywistych względów zajmiemy się tym pierwszym.
Konstrukcja i wyposażenie
Jak wspomniano wcześniej, wagon miał 2 wózki, 4 osie, długość 24,3m, szerokość maksymalną 2,86m, a wysokość 3,98m (bez rozstawianej anteny radiostacji). Posiadał masywną ramę ze spawanych profili stalowych, do której przyspawano konstrukcję nośną nadbudowy (z ceowników i kątowników). Do niej przymocowano walcowane blachy stalowe o grubości 20mm mające stanowić zabezpieczenie przed odłamkami i bronią pokładową samolotów czy osobistej żołnierzy wroga. W trakcie przebudowy wagonu (nie później jak w 1941r) wymieniono je na płyty o grubości 30mm, które jednak i tak przy trafieniu pociskiem większego kalibru nie stanowiły dostatecznej ochrony.