Kalendarium – przed 1938r.

Wydarzenia związane z Breslau i Willim, które są istotne dla przedmiotu niniejszej strony, a które miały miejsce przed rozpoczęciem 1938r.

Przejdź do kalendarium dat 1938r.Przejdź do kalendarium dat po 1938r.

DataOpis
1920
1920.04.04Zostaje oficjalnie ustanowiona pierwsza Polska placówka dyplomatyczna w Breslau. Mowa o biurze paszportowym uruchomionym w kamienicy przy Neue Gasse 18 (gdzie jednocześnie działała też biblioteka i czytelnia Polska. Pierwszym kierownikiem biura został p. Józef Gluza.
1920.05.17Podpisanie przez Eustachego Sapiechę, ówczesnego ministra spraw zagranicznych RP dekretu nominacyjnego dla Eustachego Lorenowicza na pierwszego konsula RP w Breslau.
1920.05.22Oficjalne otwarcie konsulatu RP w Breslau. Początkowo przejął on dwupokojowy lokal po biurze paszportowym RP w kamienicy przy Neue Gasse 18.
1920.07.22Pierwsza napaść niemiecka na konsulat RP w Breslau i zgromadzenie Towarzystwa Opieki nad Górnoślązakami. Tłum zniszczył Polska bibliotekę pod numerem 20-tym, ale nie zdołał wydarzyć drzwi do 18-tło bo nadeszła policja.
1920.08.15Konsulem RP we Wrocławiu zostaje oficjalnie Jak Jakub Kowalczyk (taka data widnieje na akcie nominacji podpisanym przez ministra spraw zagranicznych, E. Sapiechę). Formalnie obowiązki przejmuje on jednak 7.09.1920r
1920.08.26Kolejna napaść tłumu prawicowców na konsulat RP. Tym razem zdemolowano go doszczętnie, a tłum ruszył na hotel gdzie mieszkali pracownicy (Vier Jahreszeiten). Tu zniszczono jeden pokój zajmowany przez oficera brytyjskiego. Podobne wydarzenia miały miejsce w konsulacie francuskim.
1921
1921ReichsPost zakupiła od SSB 4 wagony silnikowe i numerach taborowych 56-60, bez 58 i przystosowana do przewozu przesyłek pocztowych. Nadano im numery boczne TW1-4. Były to wagony typu W 06 z 1906r z LEG. Wozy przebudowano zasłaniając skrajne okna, a w miejsce środowych wstawiono drzwi przesuwne. Miały żółty kolor. Jeździły pomiędzy budynkiem poczty przy Małachowskiego (wybudowana specjalnie do tego celu bocznica) przez Dąbrowskiego, Krasińskiego do ul. Janickiego gdzie za kościołem św. Wojciecha była dla nich zajezdnia i ekspozytura.
1921.01.15Uruchomienie nowego konsulatu RP we Wrocławiu po zniszczeniu poprzedniego. Tymczasowo (po odwołaniu konsula Kowalczyka z dniem 31.12.1920) kierował nim J. Gluza. Konsulat mieścił się przy Am Ohlauerufer 2 (Al. Słowackiego). Sekretarz konsularny I kl. Józef Gluza pełnił obowiązki do końca czerwca 1921r.
1921.07.01Konsulem RP w Breslau zostaje Franciszek Ksawery Brzeziński, konsul II kl.
1924
1924-1929Budowa stadionu miejskiego (dziś: Stadion Olimpijski), później zwanego "Herman Gӧring Sportfeld"
Styczeń 1924Przeprowadzka konsulatu RP pod nowy adres: Freiburger Straße 7 (dziś Świebodzka)
1924.05.02Oddanie do użytku elektrowni wodnej nr 1 (Kraftwerk I), południowej, w ciągu dzisiejszej ul. Pomorskiej (prace budowlane trwały od 1921.07.23)
1926
1926.01.21Oddanie do użytku elektrowni wodnej nr 2 (Kraftwerk II), północnej, w ciągu dzisiejszej ul. Pomorskiej (prace budowlane trwały od 1924.03.15)
1927
1927Budowa nowoczesnego i największego w III Rzeszy domu towarowego przez E.Mendelson'a na Tauentzien Platz - Wertheim, później AWAG, dzisiejszego D.H. Renoma na pl. Kościuszki.
1927.10.01Konsulem RP w Breslau zostaje Dr Bronisław Sadowski. Swoją funkcję sprawował do 31.03.1929
Koniec października 1927Konsulat RP zmienia lokalizację z ul. Świebodzkiej numer 7 na numer 29
1928
1928Poszerzenie granic administracyjnych miasta.
1928Zakończenie eksploatacji tramwajów pocztowych w Breslau. Wagony przemalowano wtedy na czerwone barwy wozów technicznych tramwajów wrocławskich
1928.09.18 - 1928.09.19Wizyta we Wrocławiu Prezydenta Rzeszy, Paula von Hindenburga
1929
1929Biskupstwo wrocławskie zostaje podniesione do rangi arcybiskupstwa.
1929.05.01Konsulem RP w Breslau zostaje Aleksy Wdziękoński
1929.06.15 - 1929.09.30Werkbund Ausstellung "Wohnung und Werkraum" - Wystawa Werkbundu "Mieszkanie i Miejsce Pracy" (WuWA).
1930
1930.04.02Uroczyste otwarcie oddanego do użytku domu handlowego Wertheima, później AWAG (dziś: DH Renoma).
1931
1931.04.13 Niedziela w południePolicja konną rozpędza demonstracje SA, które ciągnęły ul. Świdnicką
1931.05.29 Piątek W mieście odbywa się XII zjazd żołnierzy frontowych (Stalhelmu)
1931.05.30 SobotaNiezwykle gorąco. Pod wieczór jest nadal 30 stopni
1931.05.31 NiedzielaNa Osobowicach odbyła się wielka parada Stahlhelmu. Ponoć było 150 tyś ludzi. W paradzie i w ogóle w zjeździe brało udział bardzo dużo młodych, bitych i zrozumiałych ludzi w wieku, który na pewno nie powodował ze brali udział w wielkiej wojnie (15-24 lata)
1931.06.30Zamieszki komunistyczne w związku kryzysem żywnościowym (cytat dokładny za: WT). W okolicach Nowego Targu ciągnęły chmary młodych i bezrobotnych żądając darmowego jedzenia. Dla zachowania spokoju wydawano im chleb i nie do ale zawołał policję
1932
1932.08.31Konsulem RP w Breslau zostaje Stefan Bratkowski (ojciec publicysty, red. Stefana Bratkowskiego urodzonego w Breslau 22.11.1934r)
1933
1933 - 1934Przebudowa mostów Uniwersyteckich, powyżej funkcjonuje drewniany most tymczasowy z jednym torem tramwajowym (do ruchu pieszego i tramwajowego).
1933.01.30Prezydent Paul von Hindenburg powołuje na stanowisko kanclerza Rzeszy Adolfa Hitlera.
1933.02.01 wieczoremWielki pochód przez centrum miasta SA-manów i członków partii z pochodniami
1933.02.27-28 w nocy (początek między 21:00 a 23:00)Pożar Reichstagu w Berlinie.
1933.02.28Herman Gӧring sprawujący funkcję komisarycznego ministra spraw wewnętrznych Prus (największego kraju związkowego Niemiec) wydaje zakaz wydawania prasy komunistycznej i socjaldemokratycznej. Początek prześladowań KPD (Komunistycznej Partii Niemiec).
1933.02.28Prezydent Paul von Hindenburg kontrasygnuje dekret rządu Rzeszy (pod przywództwem Adolfa Hitlera) o "Ochronie narodu i państwa".
1933.03.05Wybory do parlamentu niemieckiego ogłoszone przez prezydenta - Paula von Hindenburga. NSDAP - 44%, SPD - 18%, KPD - 12%, Centrum - 11%, DNV - 8%
1933.03.07Delegalizacja Komunistycznej Partii Niemiec (KPD)
1933.03.10Do Lasu Osobowickiego SA zawlokło życa, Paula Bernaya (dyrektora Zjednoczonych Teatrów Wrocławia) i pobiło gumowymi pałkami oraz batem na psy. Gawieź i biedota przyglądała się temu z entuzjazmem. Zamożniejsi mieszkańcy miasta "odwracali głowy".
1933.03.11Do gmachu sądu przy Schweidnitzer Stadtgraben (dziś ul. Podwale) wdarły się bojówki SA i wyrzuciły stamtąd wszystkich pracujących tam żydów.
1933.03.12Przed budynkiem DH Wertheim SS w czarnych mundurach wystawiło posterunki - chodzi o to aby żydów nie wpuszczać do środka aby nie mogli wynieść wartościowszych rzeczy w celu uratowania przed grabieżą.
1933.03.26 NiedzielaNadprezydent prowincji Śląskiej, Wagner, traci urząd.
1933.03.30 CzwartekUroczystości (z odpowiednią pompą i pochodami SA-manów po całym mieście) przejęcia urzędu prezydenta policji przez Heinesa.
1933.03.30 CzwartekPierwsze rozporządzenie Heinesa - żydzi mają zdać paszporty aby można było z nich wykreślić pozwolenie na wyjazd za granicę. Mają na to dwa tygodnie czasu. Od tej pory paszport będzie jedynie dowodem tożsamości ważnym na terenie kraju.
1933.03.31 PiątekAdolfowi Hitlerowi nadano honorowe obywatelstwo miasta Breslau Po przejęciu władzy przez hitlerowców nadorezydentem zostaje tutejszy Gauleiter: Helmuth Brückner, prezydentem retencji wrocławskiej dr Georg Kroll a nadburmistrzem Wrocławia Jelit Rybitzky. Heinesn zostaje też prezydentem policji.
1933.04.01 SobotaDzień bojkotu żydowskich sklepów, towarów, lekarzy i prawników propagowany i promowany przez prasę i radio w całych Niemczech.
1933.04.03 PoniedziałekWprowadzenie ustawy o odbudowie służby państwowej. Na jej podstawie usunięto Żydów z wszelkich stanowisk w administracji państwowej. Wyjątek: na interwencję Hindenburga wyjątek uczyniono tylko dla weteranów I wojny Światowej.
1933.04.07 PiątekOgłoszenie ustawy o "odrodzeniu stanu urzędniczego", która przewidywała między innymi (w par. 3) możliwość zwolnienia z pracy osoby o niearyjskim pochodzeniu.
1933.04.08 SobotaUroczysty wymarsz pierwszych 200 więźniów politycznych z aresztu śledczego przy ul. Łąkowej do obozu na Tarnogaju przy Strehlener Chaussee (dziś Bardzie, na przeciw cmentarza, Koło torów kolejowych). Tego dnia miało też miejsce oficjalne otwarcie obozu
1933.04.11Wychodzi pierwsze rozporządzenie uzupełniające do ustawy o odrodzeniu stanu urzędniczego, zwane "paragrafem aryjskim", które definiowało "nie-aryjczyka" jako osobę, której przynajmniej jedno z rodziców lub dziadków było wyznania żydowskiego.
1933.04.20Urodziny Hitlera - po raz pierwszy raz w całym kraju zorganizowano uroczystości na szeroką skalę. W Breslau na dzisiejszym pl. Wolności odbyła się parada wojskowa.
1933.05.02 WtorekNa terenie całych Niemiec zajęto wszystkie siedziby związków zawodowych i organizacji pracowniczych - "w celu ujednolicenia".
1933.05.04 CzwartekNa słupach ogłoszeniowych na terenie miasta pojawiły się plakaty o zapowiedzianej na 10-tego akcji palenia żydowskich i marksistowskich książek.
1933.05.10 Środa ranoDo plakatów przypominających o paleniu książek doczepiono karteczki z napisem: "Nie zapomnijcie o biblii, ona też jest dobrem żydowskiej kultury".
1933.05.10 Środa przez cały dzieńPod biblioteki i szkoły podjeżdżały wozy straży ogniowej wraz z ciężarówkami wyładowanymi SA-manami, którzy zabierali wytypowane do spalenia książki.
1933.05.10 Wieczór - od 20:00Palenie niearyjskich książek na Schloβ Platz (dziś: pl. Wolności)
1933.05.10 Wieczór - od 21:00W radio wieczorna transmisja z palenia książek w Berlinie.
1933.05.11 CzwartekRadiowa relacja (program publicystyczny) z obozu koncentracyjnego KZ Dürrgoy (Tarnogaj) - wtedy po raz pierwszy o nim oficjalnie i publicznie poinformowano.
1933.06.24 SobotaAresztowano Hermanna Lüdemanna - działacza SPD (Socjalistyczna Partia Niemiec) i powleczono ulicami miasta do obozu KZ Dürrgoy (Tarnogaj) robiąc z tego wydarzenia szopkę i wiec dla plebsu.
1933.07.06Adolf Hitler w przemówieniu transmitowanym przez radio proklamuje "Zakończenie rewolucji narodowosocjalistycznej".
1933.07.13"Niemieckie pozdrowienie" (uniesiona w górę prawa dłoń) staje się obowiązkowym dla wszystkich urzędników państwowych.
1933.08.05Do obozu Dürrgoy (Tarnogaj) przypędzono przez miasto Paula Lӧbego, który w latach 1920-32 był prezydentem parlamentu.
1933.08.10 WieczoremLikwidacja obozu na Tarnogaju. 343 więźniów wymaszerowało zwartą kolumną do pobliskiego przystanku na Wojszycach gdzie załadowane ich do pociągu i przetransportowano do Osnabrück
1933.09.06 ŚrodaNa ulicach miasta widzi się ogormną liczbę brunatnych i czarnych mundurów. Wieczorem przemarsz z pochodniami.
1933.10.01Wprowadzenie idei Eintopfsonntag (Niedziela z daniem w jednym garnku) - w okresie od października do marca w każdą pierwszą niedzielę miesiąca obiad w niemieckich gospodarstwach domowych powinien zostać zastąpiony przygotowaniem eintopfu. Koszt tego posiłku nie powinien przekraczać 50 fenigów na osobę. Zaoszczędzona w ten sposób kwota powinna zostać wpłacona na rzecz Winterhilfswerk des Deutschen Volkes, WHW (Niemieckiej Pomocy Zimowej) i w ten sposób służyć wsparciu potrzebujących. Środki były zbierane przez pracowników Nationalsozialistische Volkswohlfahrt, NSV (Narodowosocjalistycznej Opieki Społecznej). Akcji towarzyszyło hasło czynu niemieckiego socjalizmu. Gazety wielokrotnie publikowały przepisy na dania przygotowywane w jednym garnku, ukazała się również książka kucharska autorstwa Erny Horn z takimi przepisami.
1933 październik Pierwszy tydzień miesiącaTzw Tydzień żebraków Rzeszy - akcja wyłapywania i aresztowania żebraków i włóczęgów, którzy w liczbie ok 100 000 zostali zamknięci w więzieniach, a część z nich nawet trafiła do obozów koncentracyjnych
1933.10.16 Poniedziałek wieczoremUroczyste otwarcie Żydowskiego Uniwersytetu Ludowego
1933.10.26 Czwartek wieczoremW Breslau przemawia Goebbels
1933.11.12Wybory do parlamentu niemieckiego. Jedyna partia (NSDAP) zdobyła 92,2% głosów, ale aż 3 350 tys. było nieważnych. Wybory połączone były z referendum w sprawie poparcia prowadzonej przez rząd polityki zagranicznej. 95,1% było na tak, a aby oddać taki głos należało wykupić specjalny znaczek za 5 Pf.
1933.11.19 NiedzielaOtwarcie Muzeum Żydowskiego (Jüdisches Museum) zlokalizowanego tymczasowo w pomieszczeniach sierocińca żydowskiego przy Gräbschner Straβe 61-65 (ul. Grabiszyńska).
1933.12.16 SobotaW tramwajach pojawiają się plakaty z ostrzeżeniem aby uważać na pasażerów na gapę. Plakat przedstawia siedzącego między pasażerami kominiarza (gra słów: Schwarzfahrer - pasażer na gapę i Schwarzmann - kominiarz), od którego oni się odsuwają.
1934
1934.01.06 NiedzielaW gazetach obszerne artykuły o tym, że Heines otrzymał z rąk szefa sztabu Ernsta Rӧhma "Ehrendolch der SA" - Honorowy kordzik SA. Co ciekawe, sam Heines (co wynika z jego biografii) przebywa w tym czasie na Capri
1934.01.10 CzwartekPiękna pogoda i bezchmurne niebo choć zimno. Gazety donoszą o aresztowaniu całej gminy żydowskiej w Militsch (Milicz) tylko dlatego, że wszyscy razem chodzili na kurs hebrajskiego co zostało uznane za zakazane tajne zebranie.
1934.03.24 - 1934.06.08Wielka Śląska Wystawa Sportowa zorganizowana w Pawilonie Czterech Kopuł Poelziga (w kompleksie Hali Stulecia).
1934.06.29 PiątekErnst Müller - szef SD na terenie Breslau - przez specjalnego posłańca otrzymał tego dnia antydatowaną kopertę z listą proskrypcyjną członków SA mających podlegać wyeliminowaniu. Był wtedy w Berlinie i do Breslau przyleciał prywatnym samolotem podstawionym przez Göringa. List zawierał też cele do przejęcia: zabezpieczenie lotnisk, zajęcie radiostacji i lokali SA w mieście.
1934.06.30 SobotaPo mieście krążą pogłoski o aresztowaniu Rӧhma. W SA i SS pogotowie na wypadek alarmu inicjowane odpowiednim rozkazem z Berlina. Wieczorem przez Kirchalle (al.. Wiśniowa) z ogromną prędkością przejechała kolumna motocykli SS.
1934.06.30 Sobota wczesnym wieczoremWczesnym wieczorem wszystkie cele policyjne w mieście były już pełne
1934.06.30 Sobota wieczoremGazety w specjalnych dodatkach wieczornych informują i potwierdzają odwołanie że stanowiska Rӧhma. Pisano wtedy już otwarcie o jego skłonnościach homoseksualnych.
1934.06.30 Sobota wieczoremNoc długich noży
1934.06.30 Sobota wieczoremZ wydarzeń związanych z Breslau należy odnotować śmierć od kuli Edmunda Heines'a
1934.06.31 NiedzielaPoranne gazety podają oficjalne informacje o puczu Rӧhma, potwierdzają też wiadomości o zastrzeleniu Schleichera i Heinesa, którego zastano w łóżku z chłopcem lekkich obyczajów.
1934.06.31 NiedzielaW gazetach informacja o tym że wszystkie ulice, które nazwano nazwiskami Żydów będą przemianowane na "aryjskie" (np Fränckelplatz na Fonntane Platz, pl Konstytucji 3 Maja).
1934.07.03 WtorekW Süd Park (Park Południowy) wielkie zgromadzenie NSDAP. Słychać je na pół miasta gdyż przemówienia nadawane przez megafony. Na mieście wiele plotek, ale nie widać już mundurów SA tylko czarne SS.
1934.07.05 CzwartekW Hirschberg (Jelenia Góra) zastrzelono na ulicy 5 żydów o czym donoszą gazety (BNN).
1934 sierpieńW armii wprowadzono (listem von Blomberga odczytywanym przed żołnierzami) nakaz używania zwrotu "mein Führer"
1934.08.02Cała armia została zmuszona do złożenia przysięgi wierności Adolfowi Hitlerowi.
1934.08.02 Godzina 9:00W Neudeck umiera prezydent Paul von Hindenburg - ostatnia przeszkoda Adolfa Hitlera do władzy absolutnej.
1934.08.19 NiedzielaPo śmierci Hindenburga, Adolf Hitler działając na mocy ustawy o Naczelniku Rzeszy Niemieckiej (niem. Gesetz über das Staatsoberhaupt des Deutschen Reiches), połączył urzędy prezydenta i kanclerza, przejmując ich kompetencje jako Führer (wódz) - aby swoją decyzję potwierdzić, zarządził referendum, w którym 89,9% głosujących ją poparło.
1934.08.19 NiedzielaPo podwórkach i ulicach miasta od samego rana chodziły grupy SA i NSDAP z bębnami i chóralnym krzykiem i bębnieniem wzywały: "Wstawać na wybory".
1934.08.20 PoniedziałekPrawnie usankcjonowano przysięgę wojskową na wierność Adolfowi Hitlerowi. Przysięgę tę składać musieli także członkowie służby cywilnej
1934.08.26 NiedzielaOd najwcześniejszych godzin porannych rozpoczął się w mieście przemarsz DAP (Deutsches Arbeitfront - Niemiecki Front Pracy). Podobno ulicami przemaszerowało milion osób.
1934.09.24H. Himmler otrzymuje zgodę od dowództwa Wehrmachtu na utworzenie jednostek dyspozycyjnych SS - prowadzących do Waffen-SS
1934.10.24 ŚrodaNa slupach ogłoszeniowych pojawiają się plakaty ze słowami "Rom-Juda" (termin nazistowski odwołujący się do wizerunku "niemieckiego chrześcijanina" łączącego ze sobą antysemityzm i antykatolicyzm) jako hasłem przyszłotygodniowego wystąpienia Juliusa Streichera - jednego z najbardziej zajadłych antysamitów, wydawca pisma "Der Sturmer" będącego jednym z najważniejszych elementów nazistowskiej propagandy.
1934.11.04 NiedzielaPrzemówienie Juliusa Streichera w Breslau w Hali Stulecia.
1934.11.09 PiątekW mieście nakazano opuścić wszystkie flagi państwowe do połowy masztów z okazji rocznicy nieudanego puczu monachijskiego z 1923r.
1934.11.20 WtorekGazeta Nationalsozalistsche Schlesische Tageszeitung pisze że w Westfalii społeczeństwo wystąpiło przeciw żydowskim handlarzom podbijającym ceny. Mowa też o konfiskacie materiałów na ubrania, których w magazynach żydowskich było zbyt wiele jak na ich potrzeby.
1934.12.05 ŚrodaNadprezydent i gauleiter Brückner został wykluczony z NSDAP i pozbawiony wszystkich funkcji urzędowych (w konflikcie między Adolfem Hitlerem, a Ernstem Rӧhmem opowiedział się po stronie tego drugiego). Tym samym trzy najważniejsze w życiu politycznym miasta osoby wyniesione do władzy przez nazistów odeszły ze sceny.
1934.12.06 CzwartekW dodatku nadzwyczajnym do Breslauer Neueste Nachrichten przedstawiono nowego gauleitera Śląska - Wagnera
1935
1935Utworzenie VIII Okręgu Armijnego z siedzibą w Breslau. W jego strukturach powstała też placówka Abwehry.
1935.01.03W wyniku plebiscytu ogłoszono, że okręg Saary zostanie przyłączony do Niemiec. Wiadomość podana przez radio wywołało entuzjazm mieszkańców miasta, którzy samorzutnie gromadzili się na rogach i ulicach rozprawiając na ten temat.
1935.02.05 WtorekNa murach kamienic na Klecinie i w okolicy Süd Park (Parku Południowego) pojawiły się wymalowane farbą napisy: Żydzi to nieszczęście Niemiec i Żydzi zdrajcami ojczyzny.
1935 czerwiecPierwszy, po odrzuceniu postanowień traktatu wersalskiego, pobór wrocławskich roczników (1914, 1915) do wojska
1935.06.15 SobotaRano ulicami miasta przemarsz oddziałów HitlerJugend z bębenkami lancknechtów i strasznym hałasem. Willi Cohn w swych wspomnieniach podaje tutaj, że podobne przemarsze odbywały się zawsze w sobotę, ale nie podaje w jakim okresie to było.
1935 lipiecNiektóre baseny miejskie zostały zamknięte całkowicie dla Żydów. Tylko kilka wybranych dzięki szczególnej uprzejmości prezydenta policji (jak pisały gazety), mają wydzielone miejsca do leżenia dla Żydów.
1935.08.14 ŚrodaW różnych punktach miasta pojawiły się drewniane tablice, do których co tydzień przypinano nowe wydania tygodnika propagandy nazistowskiej Der Stürmer wydawanego i redagowanego przez Jiuliusa Streichera w Norymberdze. Miało to za zadanie umożliwić biedocie dotarcie do zamieszanych tam jadowytych artykułów i propagandy NSDAP.
1935.08.17 SobotaJak co tydzień: Przemarsz HitlerJugend z bębenkami lancknechtów.
1935.08.22 CzwartekNa frontowej ścianie dawnej komendantury wojskowej przy Schweidnitzer Straβe 25 (dziś skwer pomiędzy Fosą, a Operą Wrocławską przy ul. Świdnickiej), obecnie pełniącej funkcje siedziby 20-tej brygady SA, wymalowano napis: Żydzi wchodzą do tego budynku na własne ryzyko.
1935.09.04 ŚrodaWiec NSDAP w Jahrhunderthalle (Hali Stulecia). Gauleiter Wagner wzywa wszystkich do bojkotu żydowskich interesów oraz stwierdza, że wszystkim nieszczęściom, jakie w ostatnich dziesięcioleciach spotkały Niemcy, winni są Żydzi. W następnych dniach cytaty te wielokrotnie przypominały wychodzące w mieście gazety.
1935.09.12 CzwartekNa słupach ogłoszeniowych rozklejono plakaty będące dodatkiem do Der Stürmer - Żydzi - Naród morderców.
1935.09.15Reichstag, na wyjazdowym posiedzeniu w czasie Parteitagu w Norymberdze uchwala tzw "Ustawy norymberskie" skierowane przeciwko Żydom w III Rzeszy oraz ustawy o obywatelstwie Rzeszy i o fladze narodowej (sztandar ze swastyką staje się oficjalną flagą narodową III Rzeszy)
1935.09.15Mecz Polska-Niemcy rozgrywany na dzisiejszym Stadionie Olimpijskim. Strzelona w 34 minucie meczu branka przez Edmunda Cohena była jedyną. Polska przegrała 0:1
1935.10.01 WtorekWszystkim żydowskim adwokatom i notariuszom odbiera się prawo wykonywania zawodu. W Breslau było takich osób równo 50.
1935.10.09 ŚrodaBielschowski - właściciel domu handlowego u zbiegu Herren Straβe (Kiełbaśnicza) i Nikolai Straβe (Św. Mikołaja) wymawia pracę wszystkim Żydom. Nie było w tym nic dziwnego gdyby nie fakt, że sam pochodził z bogatej, żydowskiej rodziny kupieckiej. DH Bielschowskiego specjalizował się w sprzedaży art. lnianych, odzieży, obrusów, dywanów i mebli.
1935.10.26 SobotaWizyta w mieście H. Gӧringa. Z tej okazji udekorowano flagami, proporczykami i kwiatami ulice. Pogoda jednak nie dopisała. Padało i było zimno, co spowodowało, że ten regionalny zjazd partyjny trudno zaliczyć do udanych.
1935.11.01 PiątekPowołanie do obowiązkowej służby wojskowej pierwszego rocznika poborowych.
1935.11.04 PoniedziałekZmiana w nadprezydium prowincji gdzie na stanowisku radcy szkolnego, piastowanym dotychczas przez panią Lehman, znalazł się radca szkolny Bahr.
1935.11.14 CzwartekMinisterstwo Spraw Wewnętrznych Rzeszy (Reichministerium des Innern, RMI) wydało poprawkę do wprowadzonych we wrześniu ustaw, wprowadzając jednocześnie dodatkowe kategorie rasowe, precyzujące sytuację Żydów w systemie politycznym Rzeszy. Społeczeństwo podzielono na cztery kategorie rasowe.
1935.11.16 SobotaW miejskich gazetach ukazują się artykuły objaśniające poprawkę do ustaw norymberskich jaka weszła w życie 14.11.1935r. Wprowadza ona podział na cztery kategorie rasowe: Aryjczycy, ćwierćkrwi Żydzi, półkrwi Żydzi i pełnokrwiści Żydzi. Jest to jedyny właściwie temat rozmów na ulicach przez najbliższe kilka dni.
1935.11.16 SobotaMinisterstwo Spraw Wewnętrznych Rzeszy (Reichministerium des Innern, RMI) pismami do wszystkich zainteresowanych informuje, że z końcem roku na przymusową emeryturę odejść muszą wszyscy żydowscy urzędnicy. Jeśli są kombatantami frontowymi z I wojny światowej i mają to udokumentowano (co nie zawsze było regułą) to ich emerytura będzie równa wysokości ostatniej pełnej pensji.
1936
1936Od roku 1936 konsulat RP mieści się w okaząłej kamienicy przy Charlotten Straße 24 (dziś w tym miejscu znajduje się Rondo Vaclava Hawla).
1936SSB (przedsiębiorstwo tramwajowe) wyłącza z ruchu wagon Tw1401 (ex 395) i wykorzystuje go jako wagon księgarnię: Bücherreinwagen 3001. W 1940r przekazany do Poznania
1936We wszystkich obozach koncentracyjnych na koniec roku osadzonych było łącznie 4761 więźniów wliczając w to alkoholików i kryminalistów
1936Od 1936 Adolf Hitler zarządził osobiście aby do wykonywania wyroków śmierci stosować gilotyna a nie jak dotychczas topór
1936.02.01Konsulem RP w Breslau zostaje Aleksander Dunajecki
1936.02.06-1936.02.16Zimoww Igrzyska Olimpijskie w Garmisch-Partenkirchen - oficjalnego otwarcia dokonał Adolf Hitler, co transmitowano przez radio.
1936 marzecW stoczni Blohm&Voss w Hamburgu rozpoczyna się tajna budowa pancernika Bismarck.
1936.03.07Wojska niemieckie w sile 14.500 żołnierzy wspieranych przez 22.000 lokalnych policjantów zajmują tereny Nadrenii.
1936.03.20 PiątekSłużby miejskie rozpoczynają dekorowanie flagami i proporcami ze swastyką wszystkich budynków z okazji wizyty Adolfa Hitlera.
1936.03.20 NiedzielaWizyta w Breslau Adolfa Hitlera. Doskonała pogoda. Wielki ruch na ulicach od samego rana. Nieustannie maszerują HitlerJugend, Bund Deutscher Mädel, SA, SS. Żydom mieszkającym wzdłuż trasy przejazdu zabroniono wychylania się z okien, wyglądania przez nie oraz ich otwierania.
1936.03.28 Sobota wieczoremWielki przemarsz przez miasto wszystkich formacji mundurowych przez miasto z iluminacją w oknach i pochodniami.
1936.03.29 NiedzielaNiedziela wyboracza. Wybory do Reichstagu. Propaganda zaczęła agitację graniem, przemarszami i śpiewem już o 6:00. Ulice pełne ludzi idących głosować, a każdy kto oddał głos w klapę dostawał złotą odznakę NSDAP. Żydzi po raz pierwszy bez prawa głosu. NSDAP uzyskuje 98,9% poparcie (ale głosować można było tylko na jedną partię).
1936.04.17Zostaje utworzona policja ogólnoniemiecka (do tej pory policja była w gestii władz poszczególnych landów), na której czele staje Heinrich Himmler. Ten dzieli ją na OrPo (Ordnungspolizei - policję porządkową) oraz na SD (Sicherheitsdienst - Służba Bespieczeństwa Rzeszy) pod przywództwem Reinharda Heydricha, w której skład weszła KriPo (Krimminalpolizei - policja kryminalna) oraz Geheime Staatspolizei (GeStaPo - tajna policja polityczna).
1936.05.15Na trasę wyjeżdża pierwszy raz Fliegender Schlesier. Przyjeżdża na dworzec główny z Berlina o godzinie 22:54 i jest witany przez orkiestrę dentą kolejarzy
1936.07.01 Środa wieczoremZebranie rady miejskiej w ratuszu w sprawie ujednolicenia wyglądu rynkowych kamienic. Zaproszono na to spotkanie także żydowskich właścicieli, co się zdarzyło na posiedzeniu rady miasta po raz pierwszy od 3 lat. Zebraniu przewodniczył Josef Schӧnwälder - burmistrz miasta w latach 1933-1940.
1936.07.31Aleksander Dunajceki ze względów zdrowotnych składa urząd konsula RP. Przez 3 miesiące jest on nieoznaczony a konsulatem kieruje Alfons Bruno Wajdemajer.
1936.08.01-1936.08.16XI Igrzyska Olimpijskie w Berlinie
1936.08.25 WtorekOficjalnie ogłoszono wprowadzenie w Niemczech powszechnej, dwuletniej służby wojskowej - formalnie jako reakcję na sowieckie zbrojenia. Gazety informują o tym wielkimi nagłówkami.
1936 wrzesieńKonsulat RP w Breslau zmienia siedzibę z Świebodzkiej 29 na Charlotten Straße 29 (Krucza). Konsulat zajmował całe 2 piętro z 11 pomieszczeniami w tym centralą telefoniczną i ciemnią fotograficzną. W kamienicy była też winda Budynek był trójkątny między ul. Goethe Str. (Wielka) a Kronprinzen Str (dziś nie istnieje)
1936.09.09 ŚrodaGazety w mieście pełne są wiadomości ze zjazdu partyjnego w Norymberdze.
1936.09.13 Niedziela przed południemZ Zwinger Platz (pl. Wolności) przez miasto przejechał oddział starej kawalerii w uniformach sprzed I wojny światowej. Na przedzie jechała konna orkiestra z pałkarzem i kotłami (sic! - czyżby pierwsza grupa rekonstrukcyjna???)
1936.09.27 NiedzielaOficjalne otwarcie autostrady z Breslau do Liegnitz (Legnica). Z tego powodu już o 6:00 rano oddziały HitlerJugend i SA wymaszerowały na ulice miasta hałasując swoimi kapelami. Uroczystości odbywały się z wielką pompą w centrum miasta (Zwinger Pl. I Rynek) oraz przy wjeździe na autostradę (dzisiejszy węzeł Bielany). Mówiło się na mieście o ewentualnym przyjeździe Adolfa Hitlera z tej okazji do Breslau
1936.09.28 PoniedziałekWizyta Adolfa Hitlera na uroczystości otwarcia tysięcznego kilometra autostrady na Bielanach Wrocławskich
1936.10.11Ministerstwo Wojny podało, że osoby zakwalifikowane (poprawką z 14.11.1935 do ustaw norymberskich) jako mieszańce (pół i ćwierćkrwi Żydzi) nie mają prawa zgłaszać się jako ochotnicy do wojska. Sytuacja ta nie zmieniła się aż do 1940r.
1936.10.18Dekret o ogłoszeniu drugiego planu czteroletniego - mającego przygotować kraj i naród do wojny (jego wprowadzenie zapowiedziano już 1936.09.09 na zjeździe NSDAP w Norymberdze)
1936.10.25Zawarcie układu Niemcy-Włochy (oś Berlin-Rzym)
1936.11.01Konsulem RP w Breslau zostaje Michał Czudowski
1936.11.25Podpisanie paktu antykominternowskiego pomiędzy Niemcami, a Japonią.
1936.11.25Podpisanie przez Niemcy i Japonię paktu antykominternowskiego wymierzonego przeciw Związkowi Radzieckiemu
1936 grudzieńRząd Polski organizuje przy konsulacie RP w Breslau placówkę wywiadu polskiego opatrzonego kryptonimem "Adrian". Kierował nią mjr Bruno K. Grajek (a od lipca 1939r. przydzielono mu do pomocy por. Mariana Długołęckiego)
1936.12.04 PiątekGazety donoszą, że nauka w szkole średniej zostanie skrócona o rok i że uczniowie Unterprimy (przedostatniej klasy szkół średnich) mają tym razem zdawać egzamin już na Wielkanoc, a nie jak dotychczas pod koniec roku szkolnego.
1937
1937Nowe tablice kierunkowe na drogach wylotowych z miasta w kierunku wschodnim i północnym podające odległości do Torunia, Łodzi i Bydgoszczy
1937.01.31Siarczysty mróz (-31st), choć piękne słońce i bezchmurne niebo.
1937 kwiecieńGestapo zainicjowała ogólnoniemiecką serię nalotów i łapanie na hotele dla ubogich aby wykąpać kryminalistów z wielokrotnymi wyrokami (aby pozamykać ich w obozach koncentracyjnych)
1937.05.16 Godzina 16:00Słynny mecz Dania-Niemcy rozgrywany na dzisiejszym Stadionie Olimpijskim wygrany przez gospodarzy aż 8 do 0.
1937.06.21 PoniedziałekGazety przynoszą informacje o upadku rządu Lèona Blum'a ma (trzykrotny premier Francji w latach 36-37, 38 i 46-47)
1937.06.22 WtorekOkoło 23:00 głośna muzyka i hałas na ulicy. Powrót HitlerJugend z zabaw sobótkowych (przesilenie letnie)
1937.06.30Arthur Nebe staje się szefem KriPo dla całych Niemiec
1937.07.28 - 1937.08.01XII Deutsches Sängerbundesfest Breslau 1937 - XII Ogólnoniemiecki Zjazd Śpiewaczy.
1937.09.08 ŚrodaPrzy Fränckel Platz (później Fontannę Pl, pl. Konstytucji 3 maja) wysadzono kawalek muru dawnego cmentarza żydowskiego. Gawiedź i okoliczną biedota przyglądała się temu z zadowoleniem. Na Feld Straße (Krasińskiego), na dawnym cmentarzu żydowskim składowisko rupieci i gruzu po wysadzeniu murów.
1937.09.12 NiedzielaParteitag w Norymberdze
1937.10.05 Zawarcie porozumienia o tranzycie przez Pomorze pomiędzy Polską, a Niemcami.
1937.10.12 Wtorek po południuSilna burza z dużymi opadami deszczu z ciemnych chmur
1937.10.26 WtorekMinisterstwo spraw wewnętrznych wydało urzędnikom i członkom NSDAP oficjalny zakaz korzystania z żydowskich usług i handlu. Sklepy w Breslau zaczęły na wystawach umieszczać tabliczki z napisem aryjski dla orientacji. - Par. 4 ustaw norymberskich z 15.09.35 zabrania żydom sprawowania funkcji publicznych - Par. 6 dopuszczał wyjątki od par. 4 za zgodą ministra spraw wewnętrznych.
1937.11.01 PoniedziałekKonsulem RP w Breslau zostaje Leon Koppens
1937.11.09 WtorekKolejna rocznica puczu monachijskiego. Na latarniach i budynkach (nie tylko użyteczności publicznej) powiewaja flagi że swastyką. Święto państwowe.
1937.11.22 PoniedziałekWilli Cohn pisze tak: Dziwne uczucie, kiedy idzie się przez zaciemniony Breslau...<\i>
1937.11.29 PoniedziałekTrwają prace nad rozbudową torowisk tramwajowych przy Kürassier Straβe (ul. Hallera)
1937.11.30 WtorekNa Górnym Śląsku rozpoczęło się likwidowanie sklepów żydowskich. Zamknięto ich tam w ciągu tygodnia 70. Pisały o tym szeroko gazety. W tym dniu w Breslau zamknięto sklep rzeżniczy Moskowitza.
1937.12.14Dekret zezwalający na aresztowanie i umieszczanie w obozie koncentracyjnym (bez wyroku sądu) każdego kogo agendy rządowe (SS, policja ale też i inne) zdefiniowały jako aspołecznego
1937.12.21Niemiecki Sztab Generalny zakończył pracę nad Fall Grün - planem zajęcia Czechosłowacji (przewidującym możliwość wojny agresywnej).
1937.12.23 CzwartekPierwszy dzień ważności kolejowych biletów świątecznych (w okazyjnych cenach, ważnych na przejazd "tam" i powrót), dlatego na dworcach i w wagonach panuje ogromny tłok. Kolejne cztery żydowskie sklepy zamknięte z powodu braku czystości - jak donosi BNN
1937.12.25 SobotaCzyste i przejrzyste niebo. Widać ośnieżoną Ślężę.
1937W 1937r. 53% zatrudnionych w całych Niemczech (w sumie ok. 3,7 mln) zarabiało poniżej 2400 RM rocznie (netto).
1937Gestapo na koniec roku 1937 zatrudniało łącznie niecałe 7000 współpracowników wliczając w to sekretarki i pracowników administracji.

Przejdź do kalendarium dat 1938r.Przejdź do kalendarium dat po 1938r.

linia_1

Wstaw komentarz

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *